Vận động là tốt, là dưỡng sinh – nhưng nếu vận động không đúng cách, hoặc cố quá sức, thì lại phản tác dụng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Có những dấu hiệu tưởng chừng nhỏ thôi, nhưng trong y học cổ truyền và y học hiện đại đều coi là cảnh báo sớm của đột quỵ, ngừng tim, hay trụy khí huyết.
Chỉ cần ghi nhớ 5 dấu hiệu sau, nếu đang tập thể dục mà gặp phải, hãy dừng lại NGAY, nghỉ ngơi và xử lý kịp thời để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
1. Chuột rút – dấu hiệu hư tổn khí huyết, có thể báo động sớm
Chuột rút là tình trạng co cứng cơ đột ngột, rất hay gặp ở bắp chân, bàn chân khi tập luyện. Theo y học cổ truyền, đây là dấu hiệu khí huyết không điều hòa, can thận hư yếu, hoặc hàn khí xâm nhập kinh lạc gây ứ trệ.
Nếu chuột rút xảy ra khi đang vận động, có thể là báo hiệu của tắc nghẽn mạch máu ở chân, hoặc cơ thể mất nước, âm huyết suy hao.
Nên làm gì ?
– Dừng tập ngay.
– Uống nước ấm có pha chút muối hoặc mật ong.
– Xoa bóp vùng bị co rút để khí huyết lưu thông lại.
– Nếu bị lặp đi lặp lại, cần kiểm tra tuần hoàn máu và bổ can thận.
2. Chóng mặt – khí huyết không đủ, dương khí không thăng
Chóng mặt khi tập thể dục thường do cơ thể bị tiêu hao dương khí quá nhanh, hoặc ăn uống không đủ, huyết hư, hạ đường huyết.
Trong y học cổ truyền, biểu hiện này liên quan tới tỳ vị yếu, can hỏa vượng hoặc âm hư nội nhiệt, dẫn đến não không được nuôi dưỡng đủ khí huyết, gây choáng váng.
Nên làm gì?
– Dừng tập, ngồi hoặc nằm nghỉ ngay.
– Uống nước gừng mật ong hoặc ăn nhẹ (chuối chín, cháo loãng).
– Nếu vẫn thấy mệt, lú lẫn, cần gọi người hỗ trợ và đi kiểm tra.
3. Đau tức ngực – dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm
Đau ngực, nhất là kèm theo khó thở, đổ mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng, có thể là dấu hiệu sớm của nhồi máu cơ tim. Trong y học cổ truyền, gọi là tâm dương bất túc, khí trệ huyết ứ ở vùng ngực.
Nên làm gì?
– Ngừng tập ngay lập tức.
– Gọi cấp cứu, nằm nghỉ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi.
– Xoa ấm lòng bàn tay, day huyệt Lao Cung, Nội Quan để hỗ trợ tim.
4. Nhịp tim không hồi lại bình thường – dấu hiệu tạng tâm bị quá tải
Sau khi vận động xong, nhịp tim phải giảm dần. Nếu tim vẫn đập nhanh liên tục dù đã nghỉ, thì có thể là biểu hiện của tâm hư, khí nghịch, huyết áp cao hoặc bệnh tim mạch tiềm ẩn.
Nên làm gì?
– Ngồi thiền, tập hít thở chậm và sâu.
– Day bấm huyệt Thần Môn (giữa cổ tay) để giúp ổn định tim khí.
– Nếu tim vẫn đập nhanh không ngừng, cần kiểm tra sức khỏe gấp.
5. Khó thở – khí không thông, phế bị nghẽn
Khó thở không chỉ do mệt, mà còn do tắc nghẽn phế khí, hoặc âm hư hoả vượng làm phế không tuyên giáng. Đặc biệt, nếu trước đây vẫn tập bài này bình thường, mà hôm nay tự nhiên mệt, thở dốc, thì không nên coi thường.
Nên làm gì?
– Dừng tập, xoa bóp ngực và huyệt Trung Phủ (gần ngực trái).
– Uống nước ấm, xông mặt nếu có gừng sả.
– Nếu không đỡ, cần được hỗ trợ y tế ngay.
Cuối cùng! Cô bác anh chị ơi, vận động là tốt, nhưng vận động đúng – lắng nghe cơ thể mình – mới là dưỡng sinh thực sự. Dưỡng sinh không có nghĩa là tập càng nhiều càng tốt, mà là cân bằng âm dương, biết nghỉ đúng lúc, tập vừa sức.
Chỉ cần ghi nhớ 5 dấu hiệu trên, cô bác anh chị sẽ tránh được rất nhiều rủi ro, nhất là đột quỵ và ngừng tim – những căn bệnh tấn công thầm lặng nhưng hậu quả vô cùng nặng nề.
Bác Sĩ Thu Phong – Y học cổ truyền & Dưỡng sinh.